بیوگرافی سوسن خواننده (گل اندام طاهرخانی) + لیست بهترین آهنگ های سوسن

سوسن از آن خواننده هایی است که حتی چند دهه بعد، کافی است چند ثانیه از صدایش پخش شود تا خیلی ها او را بشناسند. نام اصلی او گل اندام طاهرخانی بود و بخش بزرگی از شهرتش به موسیقی مردمی و کوچه بازاری ایران برمی گردد. او یکی از قدیمی ترین خواننده ایران بود و مسیر زندگی اش از کودکی ساده در غرب ایران به صحنه های بزرگ موسیقی رسید. زندگی سوسن فقط قصه شهرت نبود و در آن فقر، مهاجرت، کار از سن پایین و کمک به افراد نیازمند هم دیده می شود.

سوسن کیست؟

گل اندام طاهرخانی با نام هنری سوسن در قصرشیرین به دنیا آمد و خانواده او کرد بودند. درباره سال دقیق تولدش دو تاریخ متفاوت در منابع دیده می شود و 1319 و 1322 هر دو زیاد تکرار شده اند، اما درباره نام اصلی، محل تولد و مسیر هنری او اختلاف جدی وجود ندارد. پدرش ابراهیم و مادرش بلقیس نام داشتند و سوسن در کودکی پدرش را از دست داد. او بعدها در میان خوانندگان ایرانی به یکی از صداهای بسیار شناخته شده موسیقی مردمی تبدیل شد.

بعد از مرگ پدر، سوسن همراه مادرش مدتی در تاکستان زندگی کرد و بعد به تهران آمد. شرایط مالی خانواده خوب نبود و او از سن پایین با زندگی سختی روبرو شد. پس از مرگ مادر نیز زندگی او باز هم تغییر کرد و مدتی نزد بستگانش ماند. همین دوره بود که کم کم پای او به محیط های موسیقی و کافه های تهران باز شد و صدایش مورد توجه قرار گرفت.

سوسن چگونه خواننده شد؟

شروع خوانندگی سوسن اصلا شبیه زندگی یک ستاره آماده نبود. او ابتدا در محیط های کوچک می خواند و برای هر شب مبلغ کمی دریافت می کرد، اما صدای خاصش خیلی زود میان مشتری ها شنیده شد. بعد از آشنایی با رشید مرادی، مسیر کاری او جدی تر شد و نام «سوسن» هم در همین دوره برایش انتخاب شد. کم کم از کافه های کوچک به مکان های شناخته شده تر رفت و صدایش به رادیو و محافل مهم موسیقی رسید.

سوسن از خوانندگانی مثل دلکش، ملوک ضرابی و قمرالملوک وزیری تاثیر گرفته بود، ولی بعد از مدتی لحن خودش را پیدا کرد. صدای او خیلی تمیز و آکادمیک نبود و دقیقا همین موضوع باعث شد مردم با آن راحت باشند. در آهنگ هایش غم، شوخی، عشق و زبان ساده مردم عادی شنیده می شد. شاید به همین دلیل باشد که بعضی قطعاتش هنوز هم حس یک آهنگ خیلی دور و فراموش شده را ندارند.

معروف ترین آهنگ های سوسن

فهرست آهنگ های سوسن بلند است، اما چند قطعه بیشتر از بقیه با نام او گره خورده اند. «دوست دارم»، «سر به سرم نذار»، «خطا کردم»، «خدانگهدار» و «عروس خانم» هنوز میان دوستداران موسیقی قدیمی شنیده می شوند. بعضی از ترانه های او در فیلم های ایرانی هم شنیده شدند و صدایش بخشی از فضای سینمای آن سال ها شد. فیلم هایی مثل قیصر و حسن کچل از نمونه هایی هستند که نام سوسن در بحث موسیقی آن دوره کنارشان دیده می شود.

سر به سرم نذار

«سر به سرم نذار» یکی از قطعاتی است که لحن خاص سوسن را خیلی خوب نشان می دهد. آهنگ ساده است و قرار نیست شنونده را با شعر سخت یا تنظیم پیچیده درگیر کند. همان حالت بی واسطه و صمیمی باعث شده قطعه بعد از سال ها هنوز شنیدنی باشد. برای خیلی از کسانی که موسیقی قدیمی ایران را دنبال می کنند، این آهنگ یکی از اولین انتخاب ها برای شناخت سوسن است.

دوست دارم

«دوست دارم» هم از قطعاتی است که نامش خیلی کنار سوسن شنیده شده است. شکل خواندن او در این اثر کاملا به همان موسیقی مردمی و ساده ای نزدیک است که باعث شهرتش شد. سوسن سعی نمی کرد صدایش را بیش از حد رسمی کند و همین باعث می شد ترانه ها نزدیک به زبان روزمره مردم شنیده شوند. این ویژگی در بیشتر قطعات معروف او دیده می شود.

عروس خانم

«عروس خانم» فضای شادتری دارد و هنوز هم گاهی در مجموعه های موسیقی قدیمی شنیده می شود. آهنگ برای یک فضای جشن و شادی ساخته شده و جنس خواندن سوسن هم کاملا با آن هماهنگ است. این قطعه بخشی از دوره ای است که آهنگ های مناسب عروسی و جشن بازار بسیار بزرگی داشتند. سوسن در چنین قطعاتی یکی از صداهای موفق آن زمان بود.

همسر سوسن چه کسی بود؟

زندگی عاطفی سوسن همیشه خیلی کمتر از کارهای موسیقی او روشن بوده است. در روایت های مختلف آمده که رضا سهیلی، یکی از کافه داران شناخته شده لاله زار، زمانی از او خواستگاری کرده اما سوسن این پیشنهاد را قبول نکرد. خبر قابل اتکایی از ازدواج رسمی و زندگی مشترک طولانی او وجود ندارد. به همین خاطر بهتر است داستان های مختلفی که درباره همسر یا فرزند او گفته می شود بدون سند قطعی تکرار نشوند.

این موضوع کمی عجیب است، چون درباره خیلی از ستاره های آن دوره ده ها قصه درباره رابطه های شخصی ساخته شده است. سوسن با وجود شهرت زیاد، بخش مهمی از زندگی خصوصی اش را بیرون از مرکز خبر نگه داشت. بیشتر چیزی که از او باقی مانده به آهنگ ها، مهاجرت و کارهای خیر مربوط می شود. این شاید یکی از دلایلی باشد که هنوز زندگی شخصی او برای خیلی ها سوال دارد.

کارهای خیر سوسن

یکی از بخش های جالب زندگی سوسن کمک های مالی اوست. در روایت های مربوط به زندگی اش بارها گفته شده که بخش زیادی از درآمد خود را خرج افراد کم درآمد می کرد و حتی برای ساخت مرکز درمانی در قصرشیرین کمک مالی داشت. دویچه وله هم در گزارشی درباره زندگی او به شهرت سوسن در کمک به مردم کم درآمد اشاره کرده است. برای خواننده ای که خودش کودکی آسانی نداشت، این بخش از زندگی چندان دور از ذهن نیست.

او در سال های اوج کارش درآمد خوبی از اجرا داشت، ولی برخلاف بعضی ستاره ها بخش بزرگی از پولش را نگه نداشت. همین داستان باعث شده در خاطرات طرفداران قدیمی، نام سوسن فقط با کاباره و موسیقی گره نخورد. برخی او را خواننده ای می دانستند که هم در مهمانی افراد ثروتمند می خواند و هم با مردم ساده ارتباط خوبی داشت. این دو تصویر کاملا متفاوت، شخصیت او را جالب تر می کنند.

سوسن بعد از انقلاب کجا رفت؟

پس از انقلاب 1357 شرایط زندگی و کار برای بسیاری از خوانندگان تغییر کرد و سوسن نیز ایران را ترک کرد. او ابتدا مسیر دشواری را برای خروج از کشور پشت سر گذاشت و مدتی در ترکیه و اروپا بود. بعد از آن به آمریکا رفت و سال های آخر زندگی اش را بیشتر در لس آنجلس گذراند. فعالیت موسیقی او در خارج از ایران هم ادامه داشت و کاملا از صحنه دور نشد.

در آن سال ها بسیاری از خوانندگان قدیمی ایرانی در لس آنجلس جمع شده بودند و موسیقی فارسی خارج از کشور بازار تازه ای پیدا کرده بود. سوسن هم دوباره کنسرت و ضبط آهنگ داشت، هرچند دوره طلایی شهرتش به سال های پیش از انقلاب برمی گشت. صدای او برای مهاجران ایرانی بخشی از خاطرات گذشته بود. همین موضوع کمک کرد آهنگ هایش در خارج از ایران هم فراموش نشوند.

علت فوت سوسن چه بود؟

سوسن در 13 اردیبهشت 1383 در لس آنجلس درگذشت. او برای مشکل قدیمی بازویش تحت عمل جراحی قرار گرفته بود و بعد از جراحی دچار ایست قلبی شد. مرگش ناگهانی بود و به همین دلیل خبر درگذشت او برای طرفداران قدیمی اش شوک بزرگی شد. منابع مختلف زمان فوت او را 3 مه 2004 ثبت کرده اند.

سوسن هنگام مرگ حدود 60 سال داشت و تا سال های پایانی زندگی با نام موسیقی شناخته می شد. چیزی که از او باقی ماند فقط چند عکس قدیمی و خاطره کافه های لاله زار نیست. بسیاری از آهنگ هایش هنوز در آرشیوهای موسیقی فارسی شنیده می شوند. برای خواننده ای از چند نسل قبل، همین ماندگاری اتفاق کوچکی نیست.

چرا آهنگ های سوسن هنوز شنیده می شوند؟

مهم ترین دلیل ماندگاری سوسن سادگی موسیقی اوست. آهنگ ها خیلی نزدیک به زبان مردم بودند و شنونده برای فهمیدن احساس ترانه نیاز به تحلیل خاصی نداشت. صدای او هم آن قدر متفاوت بود که با چند ثانیه شنیدن قابل تشخیص باشد. در دوره ای که آهنگ های قدیمی دوباره در ویدیوهای کوتاه و شبکه های اجتماعی شنیده می شوند، نام سوسن نیز بار دیگر به گوش نسل جوان تر رسیده است.

سوالات متداول